لوله پلیمری

شاید از نظر گفتاری و تئوری کلمه لوله خیلی ساده به نظر بیاد، اما جوابهای بسیاری مهم و اساسی در این کلمه نهفته است. بطور کلی لوله یا همان PIPE قطعاتی ساخته شده به دست بشر هستند که از مواد اولیه مختلف همچون آهن، چدن، گالوانیزه، فولاد، پلیمری بر پایه پلی اتیلن، پی وی سی ( PVC ) انواع پلاستیک، شیشه، بتن، سیمان و غیره ( و این مواد میتوانند در آینده نه چندان دور نیز بی پایان باشند ) و به منظورهای خاصی ساخته و مورد استفاده قرار میگیرند.

لوله چیست ؟

در تعریف اینکه لوله چیست ؟ را میتوان اینگونه بیان کرد که یک استوانه تو خالی با سطح مقطع ( دایره، مربعی و….. ) یکسان است و اغلب در انتقال سیالات مختلف و بعضا جامدات پودر گونه با ذرات ریز مورد استفاده قرار میگیرد. البته در برخی صنایع ممکن است کاربرد سازه ای، پوشانندگی و غلاف گونه داشته باشد. در برخی لوله ها به ندرت ممکن است که سطح مقطع دایره ای نباشد اما معمولا عموم مردم لوله ها را سطح مقطع گرد تجسم میکنند. همانطور که اشاره شده علاوه بر انتقال سیالات کاربرد لوله در صنایع میتواند پوشاننده و مصارف دیگری هم در هواپیما سازی، خودروسازی، مبل سازی، ساخت سازه، ستون، پایه، حفاظ و دیگر لوازم ساخت بشر داشته باشد.


لوله چیست ؟


انواع لوله ها :

به طور کلی در ساخت و فناوری از لحاظ تکنولوژی نوع تولید و مواد به دست بشر تاکنون میتوان به بیش از هزاران هزار نوع صنعت اشاره کرد، ولی در مورد لوله ها که تا امروز عمدتا با دو نوع مواد اولیه گالوانیزه ( فلزی ) و پلیمری ( پلی اتیلن ) که هرکدام زیر مجموعه خاص خود را دارند، تهیه و تولید میشوند. لوله ها معمولاً با قطر خارجی یا اندازۀ نامی، ضخامت دیواره لوله و شاخص API مشخص و نام گذاری میشوند.

انواع لوله ها دارای ابعاد مختلف از لحاظ طولی هستند که بسته به نوع کاربری از لوله های بلند یا کوتاه استفاده میشوند. موارد تعیین کننده برای انتخاب لوله در یک سیستم انتقال سیال عبارتند از : دبی و فشار سیال، دمای سیال، نوع سیال، میزان خورندگی سیال، شرایط آب و هوای محیط، محل قرارگیری لوله ( رو زمینی یا زیرزمینی بودن آن )، میزان ارتعاشات موجود در سیستم لوله کشی و غیره را نام برد. به دلیل اهمیت بالای بحث پایپینگ، در شرکت های مهندسی مشاور معمولاً یک دپارتمان خاص به آن اختصاص می یابد. به طور متوسط در یک پروژه حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از حجم کار و هزینۀ ساخت و نیروی انسانی مربوط به قسمت لوله کشی پایپینگ میباشد. در پایین همین صفحه توضیح مختصری از انواع لوله ها، نوع مواد اولیه و کاربرد آنها میپردازیم :

انواع لوله ها از نظر کاربرد :

• لوله های بهداشتی
• لوله های غیر بهداشتی

لوله های بهداشتی :

لوله های بهداشتی که از نامش پیداست جهت مصارفی اعم از انتقال آب شرب، مایعات و سیالاتی بکار میرود که مورد مصرف انسانها است، مواد اولیه تولید لوله‌های بهداشتی باید از مواد خاصی همانند فود گرید بودن ( FOOD GRADE ) و تائیدیه سازمانهای ذیربط را داشته باشند و در ایران لوله بهداشتی باید تائیدیه وزارت بهداشت و درمان و بعضا دارای سیب سلامت را داشته باشد. در واقع این لوله ها پس از نصب و قبل از بهره‌برداری ضدعفونی میشوند ولی در طول زمان و پس از سالها استفاده لوله باید به صورتی باشد که روز اول هنگام کارگذاری در ترانشه بوده است و هیچ واکنش شیمیایی نیز با سیال و آب نشان ندهد.

لوله های غیربهداشتی :

لوله های غیربهداشتی شامل لوله های معمولی میشوند که برای انتقال فاضلاب و سیال‌های شیمیایی بکار میروند و این لوله‌ها با توجه به سیال باید انتخاب شوند تا طول عمر بالاتری نیز داشته باشند چون غالبا مواد شیمیایی و غیربهداشتی باعث خوردگی و واکنش های شیمیایی هستند و این عکس العمل باعث کاهش طول عمر و مقاومت مواد میشود. از این رو پیشنهاد میشود قبل از انتخاب جنس لوله با دقت کاربرد لوله را مورد بررسی قرار دهید.

به عنوان مثال میتوان گفت لوله های فلزی و بتنی در قدیم جهت انتقال فاضلاب بکار برده میشدند اما این مواد در مقابل مواد شیمیایی موجود در فاضلاب واکنش شیمیایی از خود نشان میدهند و بعد از مدت کوتاهی دچار پوسیدگی میشوند و غیر غابل استفاده میشدند، با مرور زمان و پیشرفت های تکنولوژی و صنعتی لوله های پلی اتیلن و لوله پی وی سی ( PVC ) جایگزین لوله های قدیمی شدند و میتوان برای انتقال سیالات شیمیایی و اسیدی هیچ واکنشی نشان ندهند و تا ۵۰ سال طول عمر مفید داشته باشند.

انتخاب جنس لوله مناسب برای لوله از لحاظ مقاومت و عمر کارکرد آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در این انتخاب باید عوامل مختلفی نظیر شرایط محیطی کارکرد لوله، دما و فشار سیال عبوری و خورندگی سیال در نظر گرفته شود. در این زمینه استاندارهای مختلفی وجود دارد که استاندارد های API و ASTM مهمترین استانداردها در زمینۀ انتخاب جنس لوله هستند.


انواع لوله


پرکاربرد ترین نوع لوله ها از نظر ساختاری :

لوله های فلزی :

لوله های فلزی بدون درز یا همان لوله های مانیسمان، امروزه در بخش لوله کشی میتوان گفت ۴۰ درصد ساختمان سازی را به خود اختصاص داده است و یکی از پرکاربردترین نوع لوله در بخش فلزات شناخته میشود. کلمه یا نام مانیسمان یک فرد مهندسی آلمانی بود که در اواخر قرن ۱۹ میلادی این نوع لوله را ابداع کرد و نام خود را بر آن گذاشت. در فرآیند تولید این محصولات به هیچ وجه از جوشکاری استفاده نشده و لوله به صورت یکنواخت و بدون هرگونه درزی تولید می شود. همین مساله یکی از مهمترین دلایلی است که این نوع لوله را به یکی از سخت‌ترین و پرکاربرترین محصولات فلزی تبدیل کرده است. در واقع عدم وجود هرگونه درز این لوله‌ها، امکان تحمل فشارهای بالا و عبور جریان‌های سریع را افزایش داده است. همچنین به دلیل همین استقامت و استحکام بالا، این نوع لوله قابلیت مطابقت با هر نوع شرایط آب و هوایی در مناطق مختلف را دارد.

لوله های چدنی :

جنس این نوع از لوله ها تهیه شده از چدن است و با توجه به کاربرد استفاده در اشکال مختلفی، ابعاد و اندازه، انواع اتصالات و نوع آلیاژ متفاوت ساخته می شوند. لوله های چدنی از نظر مقاومت در برابر فشارهای وارده بهترین نوع لوله ها میباشند و به نسبت لوله های آهنی کمترین فرسایش را دارند. این لوله را می توان توسط دستگاه تراکم هوا باز نموده و گرفتگی آن را برطرف کرد. بزرگ ترین عیب این لوله ها این است که به علت وجود مواد شیمیایی در فاضلاب دچار خوردگی می شوند که این امر اجتناب ناپذیر است. قیمت لوله چدنی در مقایسه با لوله فلزی ارزان تر است اما نصب آن آهسته تر انجام می شود. مواد شیمیایی بر روی این لوله ها تاثیر منفی می گذارد و سبب زنگ زدن آن می شود. لوله های چدنی وزن بالایی دارند و پیوند آن ها با دیگر یراق آلات و اتصالات به سختی انجام می پذیرد. این لوله ها همانند لوله های گالوانیزه به علت معایب غیر قابل رفع، امروزه به ندرت کاربرد دارند.

لوله های گالوانیزه :

لوله های فلزی یا گالوانیزه خود به دو دسته نیز تقسیم بندی میشوند. که نوع فولادی آن مقاومت بالایی در برابر مواد اسیدی ندارند و دچار خوردگی می شوند. ساختار آنها از فولاد نرم تهیه و تولید میشوند و اغلب به عنوان لوله های فاضلاب برای سرویس بهداشتی کاربرد دارند. در مقابل لوله های گالوانیزه آهنی دارای وزنی سبک هستند و بیشتر رنگ آنها خاکستری است. لوله های گالوانیزه مقاومت فشاری بالایی دارند اما دچار خوردگی و رسوب می شوند، از این رو به ندرت برای لوله کشی ساختمان های امروزی مورد استفاده قرار می گیرند. این لوله ها را نمی توان با جوش بهم متصل کرد، دلیل این امر ایجاد دود غلیظ در حین جوشکاری است که سلامتی انسان را به مخاطره می اندازد و محیط زیست را آلوده می نماید.


لوله فلزی


لوله های پلیمری :

لوله های پلیمری که بر پایه پلی اتیلن تهیه و تولید میشوند، امروزه با روند تکنولوژی و پیشرفت در صنعت لوله سازی از این ماده ( پلیمر یا پلی اتیلن ) بشر توانسه است که این نوع مواد رو جایگزین لوله های فلزی کند. لوله های پلیمری به نوبه خود ۶۰ درصد ساختمان سازی رو به خود اختصاص داده است که البته با به روز شدن لوله های تولید شده دیگر از مواد پلیمری میتوان این اعداد و ارقام بالاتر نیز باشند. هزینه‌ دفن این لوله ها که ۶۰ تا ۷۰ در صد هزینه لوله کشی را به خود اختصاص می‌دهد و تا ۱۰۰ سال نیز طول عمر دارند. از کاربردهای مهم و عمده این محصول جهت انتقال آب شرب، انتقال گاز، هدایت فاضلاب های شهری و مسکونی، آبیاری در مزارع کشاورزی وغیره…. نیز میتوان اشاره کرد.

لوله پی وی سی :

لوله های پی وی سی ( PVC ) از جمله لوله که از خانواده پلیمر میباشند، که کاربرد بالایی در صنعت ساختمان سازی دارند. انعطاف پذیری لوله های پی وی سی بسیار بالاست و دچار ترک خوردگی و شکستگی نمی شوند. لوله های ( PVC ) به نسبت دیگر لوله ها وزن سبکی دارند و از نظر نصب و راه اندازی بالایی برخوردارند. لوله پی وی سی که در بین عوام به لوله پلیکا شناخته شده اند و بیشترین بخش رو در تاسیسات ساختمان به خود اختصاص داده اند که در رنگ های طوسی، سفید به بازار ارائه می شوند. لوله پلیکا که امروزه در بازار به فروش می رسد از جمله لوله های پی وی سی است که خواص مکانیکی بالایی داشته و نیاز لوله کشی ساختمان را برطرف می نماید. این لوله ها در برابر فعالیت های اسیدی و بازی مقاوم هستند و مواد شیمیایی بر روی آنها اثر نامطلوب نمی گذارد. لوله پلیکا رنگ و بوی آب را عوض نمی کند و به دلیل داشتن سطح صیقلی میزان رسوب پذیری و گرفتگی آن بسیار پایین است. این لوله های پی وی سی معایبی نیز دارند از جمله اینکه در برابر سرما حساس اند و امکان شکستگی آن ها وجود دارد. همچنین در برابر حرارت مستقیم و زیاد آتش، شکل و استحکام خود را از دست می دهند.


لوله پلیکا


لوله تک لایه :

لوله های تک لایه در بین عوام و استفاده کنندگان از این نوع لوله با نام های مختلفی همچون لوله پلی پروپیلن، لوله PP، لوله سبز و لوله سفید مشهور است. لوله های تک لایه اولیه به رنگ سبز بوده و به سبب ترکیب ساختارشان ( رنگدانه های سبز موجود در ترکیب آنها ) باعث ایجاد بو و مزه در سیال عبوری ( عموما آب ) میشود. از این رو کارخانجات تولید لوله های تک لایه این محصول را با تغییرت اندکی در ساختار به رنگ سفید تولید کردند که مشکل تغییر در مزه و بوی آب را نیز برطرف نمایند. دلیل اینکه لوله تک لایه جایگزین لوله های قدیمی به خصوص لوله فلزی شده میتوان به پوسیدگی درونی و بیرونی، انعطاف نداشتن، بالا بودن ضریب انتقال حرارتی، افت فشار زیاد، رسوب پذیر بودن، نصب دشوار، تغییر کیفیت آب و همچنین وزن بالا نام برد.


لوله تک لایه


لوله پنج لایه :

لوله های پنج لایه که از نامشان پیداست جنس لایه بیرونی و درونی لوله پنج لایه و نوعی پلیمر به نام پلی اتیلن می باشد. این دو لایه پلیمر توسط دو لایه چسب به لایه آلومینیومی که همان لایه میانی است، متصل می شوند. لایه آلومینیومی لوله پنج لایه این لوله ها مقاومت فشاری لوله را بالا می برد، بنابراین در صورت ضربه به آن آسیبی وارد نمی شود. لوله های پنج لایه دچار زنگ زدگی و خوردگی نمی شود و استحکام آن در برابر مواد اسیدی و بازی بالاست. این نوع لوله در مکان های مختلف به منظور انتقال آب گرم یا سرد کاربرد دارد از جمله سیستم های گرمایش از کف و سیستم های تهویه مطبوع ساختمان کاربرد دارند. این لوله ها ظاهر مناسبی دارند و به صورت توکار یا روکار از آنها استفاده می شود.

لوله کاروگیت :

لوله پلی اتیلن فاضلابی را میتوان اینگونه بیان کرد که نوعی از انواع لوله های پلاستیکی یا پلیمری با سطح خارجی حلقوی یا موجدار ( آکاردئونی ) که از مواد اولیه پلیمری تولید و عرضه میشوند. برای تولید انواع لوله های کاروگیت در اندازه های متنوع، موادی نظیر رشته های مقاوم فولاد و پلی اتیلن با چگالی بالا (HDPE) به کار گرفته میشوند، که لوله اسپیرال نام دارند و یکی از با ارزش ترین لوله های صنعتی به شمار می روند. لوله کاروگیت به گونه ای طراحی شده که آن را برای مصارف متنوع مناسب نموده است.

با توجه به اینکه لوله کاروگیت قابلیت تحمل فشارهای داخلی را ندارند و از آنها نمیتوان سیال را با فشار اتمسفری هدایت کرد، از اینرو در بین عوام لوله های کاروگیت بعنوان یک کانال زیرزمینی که برای شبکه های آب و فاضلاب به صورت ثقلی طراحی شده اند، استفاده میشوند. با توجه به توضیحات و نوع لوله کروگیت که سطح بیرونی آکاردئونی دارند ولی نمیتوان به عنوان لوله قابل انعطلاف از آن استفاده کرد، دارای استحکام زیادی بوده و تمام فشارهای زیرسطحی و بارهای مرده و زنده وارده از سطح ( مقاومت مکانیکی ) را تحمل می کند.


لوله کاروگیت


لوله پلی اتیلن :

لوله های پلی اتیلن که با نام لوله های PE در بازار معروف هستند و از نوعی ترموپلاستیک به نام پلی اتیلن ساخته می شود. انعطاف پذیری فوق العاده از قابلیت های منحصر بفرد این لوله هاست که استفاده از آن ها را در مکان های مختلف فراهم می نماید. لوله های پلی اتیلن با توجه به نوع کاربرد با چگالی های مختلف ساخته می شوند. آن ها جایگزین مناسبی برای سایر لوله ها محسوب می شوند و از نظر قیمت نیز مقرون بصرفه هستند. ویژگی های هیدرولیکی این لوله و هزینه های پایین نگهداری و تعمیر آنها، لوله پلی اتیلن را به لوله های محبوب در بین سازندگان تبدیل نموده است. مقاومت لوله PE در برابر ضربه بالاست و دچار آسیب و ترک خوردگی نمی شود. شکل ظاهری این لوله به صورت حلقه ای یا شاخه ای به رنگ مشکی است. لوله پلی اتیل با نام لوله پلاستیکی نیز شناخته می شود. این لوله های پلاستیکی علیرغم انعطاف پذیری بسیار بالا از قابلیت اتصال بالا برخوردار هستند و موجب نشتی آب نمی شوند.


لوله پلی اتیلن


لوله پوش فیت :

لوله های پوش فیت تشکیل شده از مواد اولیه پلیمر ( PP ) میباشند که از نظر کیفیت مواد اولیه تولیدی، طراحی و ساخت، نحوه نصب و اجرا نسبت به دیگر لوله و اتصالات فاضلابی موجود بازار در بخش فاضلاب ساختمانی کاملاً برتری داشته و منطبق با استانداردهای ملی و بین المللی تولید میشوند. لوله پوش فیت که نصب آنها به صورت لوله به لوله یا لوله به اتصال در آن از نوع نر و مادگی و به کمک حلقه لاستیکی به صورت یکسر سوکت و دو سر سوکت در قطر های مختلف تا ۱۶۰ میلیمتر ( ۶ اینچ ) به صورت شاخه ای تا ۳ متری بسته به نحوه اجرا که بیشتر جهت انتقال آب و فاضلاب ساختمان ها تولید و به بازار عرضه میشود.


لوله پوش فیت


با توجه به توضیحات انواع لوله ها و کاربردهای اشاره شده، بازم میتوان از این نوع لوله ها برای کاربردهای دیگر در ساختمان سازی و صنعتی استفاده کرد. کارشناسان گروه مهندسی و بازرگانی پلیمر صنعت در عرصه لوله کشی و مشخصات فنی انواع لوله ها، امیدوار است لوله و انواع آنها را کامل و جامع برای شما خوانندگان عزیز توضیح داده باشیم. و در ادامه همین مطلب توضیحات کامل هر یک را کامل و به صورت جدا گذاشته ایم. البته باید اشاره کرد توضیحات لوله های بر پایه پلیمر را در اختیار شما خوانندگان و خریداران گذاشته ایم. با توجه به سیاست شرکت پلیمر صنعت باید در نظر داشته باشید که در آینده بخش فلزات نیز اضافه میشوند. جهت کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره در مورد نوع لوله و قیمت ها میتوانید با شماره ۵۱۶۲ – ۷۷۱۴ – ۰۲۱ با کارشناسان شرکت تماس حاصل فرمائید.

انواع لوله های پلیمری گروه مهندسی و بازرگانی پلیمر صنعت